Kitô hữu và thể chế chính trị

Cát Nguyên

Tại Hoa Kỳ, cuộc bầu cử tổng thống năm 2016 diễn ra vào ngày 8 tháng 11 năm 2016, là cuộc bầu cử tổng thống thứ 58. Từ trước đến nay, đây là cuộc bầu cử gây căng thẳng nhất cho tâm trí người Công giáo Hoa Kỳ.

Theo thông lệ, hai đảng lớn nhất là đảng Dân Chủ và đảng Cộng Hoà sẽ lần lượt thay nhau nắm quyền điều khiển đất nước Hoa Kỳ, thông qua chức vụ Tổng thống của người thắng cử trong cuộc bầu cử. Cuộc bầu cử gồm ứng cử viên đại diện nhiều đảng phái tranh cử, nhưng các đảng còn lại quá nhỏ thực tế không tranh phiếu được với hai đảng lớn Dân Chủ, Cộng Hoà. Năm nay ứng cử viên đại diện đảng Dân Chủ là bà Hillary Clinton và đảng Cộng Hoà là ông Donald Trump.

Xóa nghèo thông tin

Nguyễn Khang

Có một quyển sách thật khó tính, cứ hỏi hoài: Liệu ti-vi phim ảnh có làm cho con người tốt hơn không?

Hỏi: Quyển ấy tên gì?

Thưa: Quyển Tóm lược Học thuyết Xã hội Công Giáo, trong đó các số 414-416 có nói về “Thông tin và dân chủ”.

Ti-vi, phim ảnh, sách báo, internet... đã bị quyển ấy phê phán thế này:

- Người thì “giàu thông tin”, người thì “nghèo thông tin”. Có lẽ do vấn đề phân phối thông tin? Việt Nam được đảng kiểm soát toàn bộ, kiểm luôn truyền thông! Ở Việt Nam, đi ra ngõ, hỏi mười người về Hoàng Sa, Trường Sa ra sao, có lẽ rất ít người biết rõ nguồn cơn mất đảo. Có những người Việt Nam là dân “ba không”: Không hiểu tình hình, không rõ sự kiện, không chọn được giải pháp cho nước non nhà.

THIÊN - ĐỊA - NHÂN: BA CHIỀU KÍCH CỦA CUỘC SỐNG CON NGƯỜI

Lm. P.X. Nguyễn Văn Nhứt, O.P.

Sống: Một Thực Tại Kỳ Bí

Khát vọng hết sức tự nhiên và vô cùng mãnh liệt của con người là được sống, sống thật vui tươi, sống thật hạnh phúc, thật khỏe mạnh và trường thọ.  Người ta cầu mong cho chính mình, cầu chúc cho bạn bè, và tìm đủ mọi phương cách, chấp nhận mọi tổn phí tiền bạc, công sức để đạt được những ước nguyện ấy.

Quả thật, sống là một điều vô cùng quý giá, không thể đơn giản hễ có tiền bạc là người ta mua được nó, dầu bằng cái giá của cả vũ trụ nầy.

Sống tuy nhẹ nhàng, dịu êm như làn gió ban mai, nhưng rất tự lập, cương quyết, không thể đơn giản hễ có quyền lực là người ta truyền khiến được nó phải đến, ở lại hay ra đi.

LỜI CẦU NÀO CHO TÀ QUYỀN?

Cát Nguyên

“Mọi giá trị xã hội đều nằm sẵn trong phẩm giá con người, và chúng tạo điều kiện cho con người được phát triển thực sự. Các giá trị chủ yếu ấy là sự thật, tự do, công bằng và yêu thương. Đem các giá trị ấy ra thực hành chính là phương cách chắc chắn và cần thiết để cá nhân được hoàn thiện và cuộc sống xã hội được nhân bản hơn. Các giá trị ấy chính là điểm tham chiếu không thể thiếu cho chính quyền vì họ là những người được mời gọi hãy tiến hành “cải cách có thực chất các cơ cấu kinh tế, chính trị, văn hoá và công nghệ, đồng thời tạo ra những thay đổi cần thiết trong các định chế” (Trích số 197, sách Tóm lược Giáo Huấn Xã Hội Công Giáo.   Phần tô đậm do tác giả bài viết nhấn mạnh).

Chúng ta hãy theo hướng dẫn của Giáo hội để Xem và Xét cách ứng xử của những người đang nắm quyền tại Việt Nam hiện nay.

·         Sự thật có được tôn trọng không?

·         Tự do có được tôn trọng không?

·         Công bằng có được tôn trọng không?

Ba giá trị trên xin mời độc giả tự xử dụng những điều mỗi người chúng ta biết để Xem, Xét và có câu trả lời cho riêng mình.

Xem—Xét

Tác giả chỉ xin thử lướt qua vài sự kiện có liên quan đến giá trị thứ tư: Tình yêu có được tôn trọng và sử dụng không?

Ký Sự Miền Trung

Bờ Đá Xanh

Đã hơn 2 tháng qua, đề tài cá chết hàng loạt dọc bờ biển miền trung Việt Nam vẫn còn nguyên vẹn độ nóng do người dân chưa nhận được thông tin chính thức minh bạch của chính quyền về nguyên nhân và tầm mức tác hại của chất độc bị nghi là do nhà máy luyện thép Formosa ở Vũng Áng thải ra biển. Tác giả, một cư dân tại địa phương xảy ra thảm họa, đóng góp cái nhìn và suy nghĩ thân thực của mình—BBT

Tới miền Trung vào một buổi trưa đầy nắng của ngày “giải phóng” miền Nam.

Trên dải đất đang rất nóng không phải bởi thời tiết nhưng lại nóng vì một sự kiện: cá biển bị đầu độc chết hàng loạt trên toàn bộ các tỉnh Bắc Trung Bộ.

AI Ở BÊN CẠNH BỆNH NHÂN HIV VIỆT NAM? VÀ BÁC SĨ KHÔ ĐẠO CẦN LÀM GÌ?

Bác sĩ NGUYỄN ĐĂNG PHẤN

Ở các nước giàu có, bệnh nhân HIV được chăm sóc như thế nào nhỉ ? Còn tôi thì xin kể chuyện Việt Nam: Chuyện một bạn trai bị ma túy và HIV hành hạ. Sau đó, mời bạn nghe chuyện bác sĩ chúng tôi.

LÀM SAO GIẢM BỚT ÁN OAN

Luật sư Nguyễn Văn Phương

Tập San GHXHCG số 12

Vụ án Ông Nguyễn Thanh Chấn có dấu hiệu của một vụ án oan vì Công An Tỉnh Bắc Giang đã thừa nhận có những sai sót khiến Ông Nguyễn Thanh Chấn phải nhận tội giết người trong khi thủ phạm là một người khác. Qua vụ việc này có rất nhiều ý kiến đề xuất để giảm bớt án oan. Chúng ta sẽ xem xét tính khả thi của các ý kiến và xem Ủy Ban Công lý và Hòa bình của chúng ta có thể làm gì để đóng góp vào việc làm giảm án oan. 

Sau đây là những ý kiến đã được đề xuất:

1. Gắn camera, ghi âm lời khai: Việc này sẽ là tốt nếu việc sử dụng máy ghi âm, ghi hình được sử dụng hợp lý, có sự giám sát của bên thứ ba ngoài các cơ quan tiến hành tố tụng, nếu không việc ghi âm, ghi hình lại trở thành chứng cứ kết tội chắc chắn nhất (ví dụ như khi ép cung thì người ta không bật máy ghi âm, ghi hình lên, chỉ khi nào bị can nhận tội thì người ta mới bật máy ghi âm, ghi hình lên để làm bằng chứng).

Caritas in Veritate: Thông điệp thời danh, người đọc vắng tanh

Đăng Đan

"Rằng sao trong tiết Thanh Minh 

Mà đây hương khói VẮNG TANH thế mà?”

(Truyện Kiều, Nguyễn Du)

Thông điệp Caritas in Veritate (Tình Yêu trong Sự Thật) ra đời hơn 4 năm nhưng hỏi bạn, hỏi nhóm Giáo Huấn, hỏi bác sĩ Công giáo, hỏi bà bán rau Công giáo, hỏi nhà tu Công giáo, hỏi người thiện chí đã đọc chưa. Đa số lên tới không dưới 90% LẮC ĐẦU: Chưa đọc.

Hỏi số người đã đọc Caritas in Veritate, chỉ nhận được cái nhăn mặt kèm câu trả lời “khó hiểu quá, dù rằng rất hay!”

"Rằng hay thì thật là hay

Nghe ra ngậm đắng nuốt cay thế nào"

(Truyện Kiều)

Nhóm GHXH phải ra ngoại ô thành phố, tìm đến một “vị ẩn sĩ” Công giáo xin ngài giảng giải. Học đã sáu tháng ròng mà vẫn "hổ bút hổ nghiên", gần như đánh vật với Yêu trong Sự Thật!

Cơm ba bát, thuốc ba thang, bài giảng… ba từ

Đinh Quang Bàn

Bạn có đọc các bài giảng và diễn từ của Đức Giáo hoàng Phanxicô? Ngài theo một mô thức xuyên suốt mà chúng ta cũng có thể và nên sử dụng khi thuyết trình, trình bày bài nói hay viết của mình.

Ngài sử dụng con số ba một cách thần tình: bài giảng của ngài xoáy quanh ba từ.

Người Việt Nam chúng ta có câu: “Cờ ba cuộc, cơm ba bát, thuốc ba thang”. Tác giả Vương Trung Hiếu trong Tục ngữ Việt Nam chọn lọc giải thích: “Cờ ba cuộc mới phân rõ được thua, cơm ba bát mới đủ no, thuốc ba thang mới đủ liều chữa bệnh, mới thấy rõ tác dụng”. 

Bài giảng ba từ mà đủ đô, khắc sâu trong tâm trí người nghe.

Ngài trình bày “bí quyết” của ngài như sau: 

“Tôi sẽ nói về ba điều: một, hai, ba, theo phong cách cổ truyền của các tu sĩ dòng Tên đã làm… một, hai, ba!”

(Diễn từ cho các giảng viên giáo lý ngày 27.9.2013 nhân dịp cử hành Năm Đức Tin).

Để cụ thể, xin đưa ra vài dẫn chứng. 

“Ba thang thuốc” ngài sắc trong 

· bài giảng đầu tiên của ngài trên cương vị giáo hoàng cho Hồng y đoàn: Ra đi, Xây dựng, Tuyên xưng

· Thánh lễ bế mạc Ngày Giới Trẻ Thế Giới: Đi, Đừng sợ, Phục vụ. 

Trong Thông điệp Lumen Fidei (Ánh sáng Đức Tin), ta gặp lại ba từ trong bài giảng đầu tiên của Đức Giáo hoàng: Ra đi, Tuyên xưng, Xây dựng, có điều thứ tự xuất hiện của các từ có thay đổi.

Phóng viên Reuters nhận xét ngài có “văn phong giản dị” khi bình luận về Tông huấn Evangelii Gaudium (Niềm Vui Phúc Âm) của ngài. Thật vậy, ngài có lối nói rất giản dị, có phần dung dị, đời thường nữa.

Trong tác phẩm Made to Stick, hai anh em Chip và Dan Health trình bày 6 nguyên tắc dựa trên nghiên cứu tâm lý giúp làm cho các tư tưởng mình trình bày khắc sâu, dính (stick) vào trong trí người nghe, các nguyên tắc này được tóm lược, làm cho dễ nhớ bằng các mẫu tự trong từ SUCCESs:

· Simple (đơn giản, giản dị)

· Unexpected (bất ngờ)

· Concrete (cụ thể)

· Credible (đáng tin)

· Emotional (đầy xúc cảm)

· Stories (các câu chuyện)

Bí quyết trình bày của Đức Phanxicô nằm ở nơi con số ba thần diệu, và ngôn từ đơn giản như đang giỡn.

Tham khảo: Now You Can Teach Like Pope Francis!

http://www.thereligionteacher.com/teach-like-pope-francis/

TỰ DO CỦA BẠN, TỰ DO CỦA TÔI

Cát Minh

…”Vợ chồng em cưới nhau cũng lâu rồi mà sao không sinh con đi? - Có con cái vướng bận lắm chị ơi, tụi em muốn được tự do tận hưởng hạnh phúc đã, “kế hoạch” rồi vài năm nữa có con cũng chưa muộn mà chị”.

…”Chị thấy biện pháp ‘sàng lọc thai nhi trước khi sinh’ của nhà nước cũng đúng đó chứ. Thử hỏi nếu em có một đứa con khuyết tật em sẽ khốn đốn thế nào. Một đứa trẻ khuyết tật là gánh nặng cho gia đình và cả xã hội. Mình nên tự chủ trong chuyện này.”

…“Sao con cứ bỏ nhà đi hoài thế? - Ở trong Làng gò bó quá, đi chơi internet một chút thôi mà về mẹ cũng la. Con muốn được đi tự do giống như mấy bạn kia”.

…“Ai nói là nước Mỹ tự do chứ anh thì không nghĩ vậy, làm gì cũng bị luật cưỡng chế: xây nhà không được quyền thiết kế theo ý mình; ra đường vứt một tí rác thôi mà cũng bị cảnh sát phạt; nói lớn tiếng cũng bị cánh sát nhắc nhở;… Cứ sống như Việt Nam mình mà lại hóa hay, được tự do làm nhiều thứ mình muốn”.

DÁN NHÃN

Hiếu Thịnh

Nhóm học hỏi GHXH chúng tôi có một anh bạn rất vui tính, thẳng thắn và nhiệt tình. Bề ngoài trông rất thoáng nhưng ít ai ngờ anh ấy lại chứa một bụng những kinh nghiệm thuộc kiểu "chuyện đời khó nói". Chẳng biết vì có "máu tang bồng" hay bất đắc dĩ vì công việc, mà khi kỷ niệm hai mươi năm ngày cưới, chị vợ thống kê thời gian anh ở nhà chưa được một phần ba con số 20 năm ấy! Anh yên tâm đi làm xa nhà, có lẽ cũng nhờ cái phúc trời ban cho một chị vợ vừa đoan thục lại vừa giỏi giang.

Dọc miền đất nước từ Bắc chí Nam, hầu như vùng nào anh cũng đã đến, đã ở, nếu không am tường tập tục thì cũng "quen nước quen cái". Sau những buổi học, chúng tôi thường nán lại với nhau bên quán cóc nhỏ, "chia sớt" đủ chuyện "trong nhà ngoài phố". Những câu chuyện anh kể thường gây cho người nghe ít nhiều suy nghĩ.

Gánh nặng và trách nhiệm

Lê Minh

Thông điệp Caritas in Veritate (Tình Yêu trong Sự Thật, viết tắt là CIV) được ban hành đã 4 năm. Để cho thông điệp được sống chứ không bị bụi thời gian phủ mờ, mời bạn suy nghĩ một câu của CIV liên quan đến phát triển dân tộc, rồi đối chiếu ý tưởng này vào Việt Nam xem sao.

Đức Bênêđictô viết: “Vì các dân tộc là những người xây dựng cho những tiến triển của chính họ, chính họ là những người đầu tiên phải nhận gánh nặng và trách nhiệm” (CIV, 47).

Tôi lâu nay ngóng chờ người nước khác đến giúp Việt Nam, còn tôi khoanh tay đứng nhìn hoặc trùm chăn xin được yên thân (mà tôi cứ những tưởng là “thiên ân”).

Tôi thờ ơ với vận mệnh dân tộc, mặc kệ nó ra sao thì ra. "Vận nước nổi trôi" thì nhằm nhò gì đến tôi? Xin dành cho những người "khéo dư nước mắt".

Vậy mà Đức Bênêđictô XVI thúc đẩy tôi đưa tay ra giúp đỡ đồng bào mình, đưa vai ra nhận trách nhiệm đắp xây công lý, liên đới, bổ trợ và sống trong sự thật cho đồng bào, dân tộc mình, không chờ người nước khác.

“Ai cũng chọn việc nhẹ nhàng, gian khổ biết về phần ai?” Vâng, thì gánh với vác.

Nhưng thằng tôi lý sự (cùn) vẫn cố cãi chày cãi cối:

Trong hoàn cảnh Việt Nam còn là quốc gia một đảng, việc tôi đưa vai ra gánh vác các việc lớn lao ở tầm mức vĩ mô, coi bộ chưa được đâu. "Rằng hay thì thật là hay..."

Thế còn kế hoạch nhỏ thì sao? Thôi thì nhỏ làm việc nhỏ vậy.

Tôi sẽ tập làm công lý, bổ trợ, liên đới, sự thật trong những mối quan hệ vi mô kiểu “thế giới nhỏ bé của Đồng Cam Lộ” (Le Petit Monde de don Camillo) tại nơi tôi đang sống hoặc có mặt như các nhóm nhỏ, xứ đạo, công sở, đường phố...

Tôi tin tôi sẽ không bị bỏ rơi, vì CIV cũng kêu gọi sự giúp đỡ của người nước khác: “Nhưng họ (ở đây là người Việt Nam tôi), không thể làm được, NẾU NHƯ BỊ BỎ RƠI” (CIV 47). 

Đến nhà báo NVL tiếng là "vô thần" mà cũng phải thừa nhận: "Aide-toi et le ciel t'aidera" (Có tự giúp mình thì trời mới giúp cho).

Tôi nhớ Trịnh Công Sơn khuyên: “Tôi ơi đừng tuyệt vọng”.

Tôi nhớ lời Chúa ủi an: “Thầy đây, đừng sợ”.

Tôi sẽ gạt nước mắt, đứng phắt dậy, cùng một số người ưu tư công lý, đưa vai ra “nhận gánh nặng và trách nhiệm” xây dựng lại Việt Nam, khởi đầu bằng những bước nhỏ. 

CÓ MỘT "THẾ HỆ TÔI" ?

LTS: Không chỉ bạn trẻ VN băn khoăn về chính mình trước lúc vào đời ("Nói về chúng tôi" - TTCT 30-6) những người cùng tuổi với họ trên thế giới cũng đang phải đối phó với các vấn đề tương tự: cái tôi đang được chắp cánh bởi công nghệ và những điều kiện xã hội của thế giới phẳng. TTCT mời bạn cùng nhận dạng những vấn đề này. 

MỸ: THẾ HỆ “YÊU MÌNH QUÁ MỨC” 

Hạnh Nguyên 

(lược dịch từ TIME) 

Ở Mỹ, các nhà xã hội học nhận định “millennial" - những người sinh từ những năm 1980 - đầu những năm 2000 và là thế hệ sau của những người sinh năm 1946-1964 - là "yêu bản thân quá mức", "lười biếng” và “tự cho mình có quyền hành". Tác giả Joel Stein trên tờ Time số ra tháng 5-2013 có bằng chứng cho nhận định này. 

Theo Viện Quốc gia sức khỏe Mỹ, tỉ lệ những người có tính yêu mình quá mức (narcissistic) hiện gấp gần ba lần so với những người nay đã tuổi 65 hoặc cao hơn khi ở độ tuổi 20 như họ. 58% sinh viên đại học tự chấm điểm họ yêu mình hơn năm 2009 so với năm 1982. Những người thuộc thế hệ “millennial" nhận nhiều lời khen ngợi thành công khi lớn lên nên 40% tin rằng họ cần phải thăng chức hai năm mỗi lần, bất kể khả năng thực hiện công việc thế nào. Họ cũng bị sự nổi tiếng ám ảnh: số học sinh nữ cấp II muốn lớn lên thành trợ lý của người nổi tiếng nhiều gấp ba lần trong khảo sát năm 2007. Sự phát triển của họ cũng như ngưng lại. Theo khảo sát năm 2012 của ĐH Clark về những người trưởng thành đang nổi lên, nhiều người tuổi từ 18-29 sống với bố mẹ hơn với vợ/chồng. 

YÊU THƯƠNG ĐỜI

Nhà Văn Quyên Di

 

Ngày xưa, có lần một cậu học trò nói với tôi: ''Thầy ạ, em thích nhạc Lê Hựu Hà, nhưng có một câu hát em không đồng ý.'' Tôi hỏi, ''Em không đồng ý câu gì?'' Cậu học trò đáp: ''Đó là câu: Bạn thân ơi, cố gắng yêu thương đời... Em nghĩ, yêu là một tình cảm rất tự nhiên, yêu là tự lòng mình yêu, tự trái tim mình rung động. Yêu mà lòng phải ép uổng, yêu mà bảo trái tim phải cố gắng rung động, em nghĩ không phải là yêu nữa!"

Tôi đã nhìn thật sâu vào đôi mắt cậu học trò để cố tìm hiểu xem điều gì đã xảy ra cho cậu, khiến cậu không muốn ''cố gắng yêu thương đời'' như thế. Cậu học trò người miền Trung, hiếu học và đa tài, cha mất sớm chỉ còn mẹ. Bà mẹ quê muốn con có tương lai mà không biết phải làm gì với sự hiểu biết hạn hẹp của mình, bà để mặc cho con tự định liệu. Cậu bé rời bỏ miền Trung khô cằn tìm đến Sài Gòn hoa lệ. xin vào sống trong cô nhi viện Lâm Tì Ni do các ni cơ Phật giáo coi sóc, rồi chạy vạy kiếm tiền đi học trường tư. Cuộc sống đặc biệt hơn những bạn bè cùng lớp khiến cậu trưởng thành sớm, hay suy tư và thường có những câu hỏi về ý nghĩa đời người. Tôi biết chắc rằng cậu đã gặp nhiều đắng cay, chua chát trong cuộc sống.

Ngày hôm ấy, tôi không trả lời cậu học trò. Tôi cảm thấy phần nào đó cậu có lí. Mới hai mươi mấy tuổi, tôi không đủ kinh nghiệm trường đời để trả lời cho cậu học trò chỉ kém mình bảy, tám tuổi yề một vấn đề sâu xa của kiếp người. Tôi rủ cậu đi uống cà phê, và để cho câu nhận xét về chuyện ''cố gắng yêu thương đời '' của cậu bé theo những giọt cà phê đắng thấm vào tâm can tôi.

Nhân dân đứng ngoài chính trị?

Nhà văn Thùy Linh 

Theo blog Thùy Linh

Phải khẳng định điều này: tất cả các cuộc khiếu kiện đất đai trên cả nước nhiều năm nay, không có cuộc khiếu kiện nào, dù nhỏ lẻ một cá nhân lại không có màu sắc chính trị. Hiểu cách đơn giản nhất là khi quyền lợi của họ bị xâm phạm, họ có quyền lên tiếng, đòi hỏi, thậm chí là chống lại những bất công áp đặt của người khác (chính quyền) lên quyền lợi đó. 

Gia đình là tế bào xã hội – tổ chức chính trị đầu tiên. 

Ai cũng nằm lòng khi phải học triết học Marx câu nói trên. Đơn vị nhỏ nhất (về mặt tổ chức) trong xã hội chính là gia đình. Nhiều gia đình thành làng, xã, tỉnh, thành, quốc gia. Nhà nước lập ra để điều hành các tế bào đó hoạt động không hỗn loạn và công bằng. Một cách tự nhiên, con người sinh ra, khi hít hơi thở đầu tiên là mặc nhiên được xâm nhập vào hệ thống vận hành của xã hội, chính thức tham gia vào tổ chức chính trị nơi họ làm người. Bởi thế, triết gia Arisotle khẳng định, con người theo bản năng tự nhiên đã có tính chính trị rồi. 

Cuộc sống ở Nhật bản

Rào trước:

Viết bài này, tôi không hề có ý định nói về cuộc sống của người Việt Nam nói chung tại Nhật. Tôi chỉ nêu nhận xét chủ quan của riêng tôi đối với những điều tai nghe mắt thấy tác động trực tiếp đến cuộc sống của cá nhân và gia đình tôi tại Tokyo. Vì thế nếu các ý kiến của tôi khiến một số quý vị không đồng tình, mong các quý vị bỏ quá.

Trước khi tới xứ sở của hoa anh đào, tôi đã sống 18 năm thời niên thiếu của mình rồi sau này làm việc vài năm tại Việt Nam, 11 năm tại Liên xô cũ, một thời gian tại châu Âu, và thăm một số trường đại học tại Hoa kỳ. Cuộc sống ở nhiều nước đã giúp tôi kiểm chứng trong một chừng mực nhất định độ tin cậy của câu ngạn ngữ tôi thường nghe thời còn là sinh viên tại Nga:

Ba năm đi Pháp bằng một giáp đi Nga.

Năm năm ở Tây bằng một giây ở Nhật.

Theo tôi, cái “may mắn” lớn nhất của thần dân xứ Phù Tang có lẽ là nước Nhật đã thua trong Đại chiến thứ Hai. Về mặt tâm lý, thất bại đó khiến người Nhật cảm thấy nhục nhã, và quyết tâm đưa dân tộc mình vươn lên về mọi mặt để “rửa hận”. Thất bại đó cũng khiến dân tộc Nhật trở nên khiêm tốn, nhún nhường hơn trong giao tiếp vì có lẽ họ không có “chiến thắng oanh liệt” nào để họ có thể “vênh váo” với thế giới, và quá khứ thê thảm của Đệ Nhị Thế Chiến không để lại gì để họ có thể trở thành “ăn mày dĩ vãng” [1]. Về chính trị, thất bại đó khiến nước Nhật ngay sau chiến tranh “bị” đặt dưới sự kiểm soát cuả Hoa kỳ. Từ đó Nhật bản được Hoa kỳ giúp đỡ về mọi mặt và trở thành đồng minh chặt chẽ của Hoa kỳ. Bản Hiến pháp của Nhật sau Đại chiến thứ Hai là do người Mỹ viết năm 1946 [2]. Đó là một bản hiến pháp hết sức dân chủ. Người Nhật, từ ông thủ tướng (và gia đình, họ hàng ông ta) đến cậu học sinh tiểu học, tất cả đều rất tôn trọng pháp luật và thực hiện đúng Hiến pháp. Đó là điều mấu chốt đưa đến những ưu điểm dưới đây.

Thư của chồng Tây gửi chồng Việt

Bạn thân mến!

Bạn có biết mong ước thiết tha nhất của đời tôi là gì không? Là một buổi sáng thức dậy bỗng dưng thấy mình trở thành một ông chồng Việt Nam như bạn.

Tại sao thế? Tại rất nhiều lý do. Nhưng quan trọng nhất, theo mình là đàn ông Việt Nam rất ít khi phải rửa bát, lau nhà.

Với tư cách đàn ông với nhau, cả bạn vào tôi đều hiểu lau nhà, rửa bát không có gì xấu. Thậm chí có những giây phút, có những thời điểm chúng còn đẹp đẽ và tuyệt vời. Nhưng ở đời có thiếu gì thứ không xấu mà đàn ông không làm. Vì hàng trăm lý do. Trong đó có lý do quan trọng nhất là vợ không bắt buộc.

Teo dần quyền con người trong Hiến pháp

Hoàng Xuân Phú

Trong thời gian qua, nhiều người mong muốn sửa đổi Hiến pháp 1992, để bỏ hoặc thay đổi một số quy định, ví dụ như quy định về quyền lãnh đạo (được hiểu là đương nhiên) của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) đối với Nhà nước và xã hội (Điều 4), và quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân và do Nhà nước quản lý (Điều 17–18). Tôi không chia sẻ kỳ vọng đó, bởi không tin rằng giới lãnh đạo hiện nay có thể sớm chấp nhận thay đổi những điều mà họ khẳng định là bất di, bất dịch. Ngược lại, tôi thuộc số những người lo rằng việc sửa đổi Hiến pháp có thể bị lợi dụng để hạn chế hơn nữa quyền con người. Và bản dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 đã cho thấy nỗi lo đó không phải là vô cớ. Thậm chí, không ngờ họ lại có thể đi xa như vậy… 

Hai tử huyệt của chế độ

Có lẽ lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) quan niệm rằng 

- quy định về quyền lãnh đạo của ĐCSVN đối với Nhà nước và xã hội, và 

- quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân và do Nhà nước quản lý 

tại Điều 4 và Điều 17–18 của Hiến pháp 1992 là hai tử huyệt của chế độ. Vì vậy, dư luận càng muốn hủy bỏ hoặc sửa đổi hai quy định đó, thì họ càng kiên quyết bảo lưu. Chúng nằm trong định hướng bất di, bất dịch của lãnh đạo đảng, và được tái thể hiện tại Điều 4 và Điều 57 của dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. 

GS Hoàng Xuân Phú là Tổng biên tập Tạp chí Toán học VN 

Tử huyệt độc quyền lãnh đạo 

Trong thế giới văn minh, quyền lãnh đạo đất nước của một đảng chính trị chỉ có thể giành được thông qua tranh đấu và bầu cử dân chủ. Kể cả khi đang cầm quyền, đảng vẫn phải phấn đấu liên tục, để thuyết phục Nhân dân tin tưởng và tiếp tục trao cho quyền lãnh đạo. 

Không thể lấy công lao trong một giai đoạn quá khứ để bù lại cho hiện tại yếu kém, với bao sai lầm, tội lỗi, và áp đặt cho cả tương lai vô định. Nếu cứ từng có công là được cầm quyền vĩnh viễn, thì ĐCSVN phải trả lại chính quyền cho triều đình nhà Nguyễn, và triều đình nhà Nguyễn lại phải trả lại chính quyền cho các triều đình trước đó. Thế là khởi động cho một quá trình truy hồi dằng dặc, mà không thể tìm được điểm kết thúc. Hơn nữa, thời gian qua đi, giờ đây nắm quyền lực bao trùm đất nước lại là những người vốn chỉ đi theo hoặc ăn theo cách mạng, hay từng được cách mạng o bế và cưu mang mà thôi. Nếu họ từng có công, thì chưa chắc bù nổi những lỗi lầm đã gây ra. Phần lớn những người có công đáng kể, những công thần của chế độ, đã qua đời, hoặc nếu còn sống thì đã về hưu, và có lẽ đang đau lòng vì phải chứng kiến sự nghiệp cách mạng của thế hệ mình bị phản bội. 

TÌNH NGƯỜI TRÊN ĐẤT MIẾN

(Nghịch cảnh của một gia đình người Việt Nam vừa thoát khỏi tai nạn máy bay ngày 25-12-2012 tại Miến Điện) 

Thoát nạn ở xứ người 

Ngày thứ 2 của hành trình, hôm 25-12-2012, máy bay của hãng hàng không Air Bagan đưa chúng tôi từ Yangon đi Heho, nơi có hồ Inle nổi tiếng. Theo lịch trình, chuyến bay sẽ đến Heho lúc 9 giờ sau khi dừng lại ở sân bay Mandalay để đón và trả khách trong khoảng 30 phút. 

Khi máy bay hạ độ cao chuẩn bị xuống sân bay Heho, tôi nhìn đồng hồ, lúc ấy là 8 giờ 55 phút. Một lát sau, tôi cảm thấy một cú tiếp đất mạnh hơn bình thường khi máy bay hạ cánh. Ngay sau đó là những rung lắc liên tục trong vòng khoảng 10 giây. Đang bất ngờ vì không hiểu chuyện gì đã xảy ra, tôi nghe một tiếng kêu ở phía sau. Biết là đã có chuyện, tôi nhắc mọi người bình tĩnh và đứng lên bật nắp khoang hành lý để lấy ba lô của mình. Nhưng nắp vừa bật, tôi bị đẩy ngã nhào về phía trước. Đứng lên, quay lại nhìn phía sau, tôi thấy các thành viên trong gia đình mình đã rời khỏi ghế và ra được lối đi. Bước lên mấy bước, tôi chợt ngửi thấy mùi khói. Một ý nghĩ thoáng qua: “Chỉ cần một tiếng nổ là tất cả sẽ chấm hết!”