Khi những mặc cảm khống chế nội tâm và làm băng hoại cuộc đời

Lm. Nguyễn văn Thành, Paris, Pháp quốc

Bài này nói về mặc cảm tâm lý qua việc phân tích cơ cấu tâm lý của mặc cảm cũng như sự dẫn khởi của các cảm xúc đã bị xơ cứng với thời gian tạo nên một phản ứng thường xuyên của tâm lý. Hóa giải mặc cảm sẽ trả lại tự do cho mỗi người vả lại tự do là một điều kiện cần có để đón nhận đức tin và thực hiện yêu thương bác ái như ý Chúa muốn. Gioan Sơn 

*&*

Trong những câu chuyện trao đổi hằng ngày, quần chúng bình dân đơn sơ, mộc mạc càng ngày càng có xu thế sử dụng những lối nói chuyên môn xuất xứ từ Phân Tâm Học:

Anh ấy mang đầy “mặc cảm” trong mình. Chị ấy quá “tự tôn”. “Cái tôi” to bự của chú bé nầy đã lấn át mọi người, trong gia đình. Ông ấy quá trưng bày “bộ mặt Siêu Ngã” của mình và làm cớ cho mọi người chống đối, tự vệ. Bà ấy ăn nói có vẽ dịu dàng, lịch sự.  Nhưng thực ra, từ con người của bà ấy toát ra những “sức ép”, hoặc “những xung năng”, khả dĩ làm tê liệt hoặc bẻ gãy mọi năng lực đóng góp của nhiều người…

Trong khuôn khổ của bài chia sẻ nầy, tôi không có tham vọng liệt kê và lược khảo mọi cách nói thời trang và mơ hồ nầy. Mục tiêu hạn hẹp của tôi là gây ý thức cho giới trẻ, về sức tàn phá hãi hùng của những MẶC CẢM, đối với đời sống làm người của mỗi người. Một cách đặc biệt, trong môi trường sinh sống cụ thể hằng ngày, theo lối nhận định của Tổ Tiên chúng ta, xuyên qua Ca dao và Huyền sử, mặc cảm Sơn Tinh và Thủy Tinh đã có mặt và tạo nên những vết thương lở lói, trong lòng Quê hương, từ những ngày Đất Nước vừa được phôi thai… Mặc cảm nầy đang khống chế nội tâm của nhiều người, cũng như làm băng hoại những quan hệ tiếp xúc và trao đổi giữa chúng ta.

Tập luyện lòng tự tin

Giang Sơn

Lời giới thiệu của người dịch

«Biết mình» trong đời sống là một vấn đề quan trọng bởi lẽ có biết mình, người ta mới có thể ứng xử phù hợp với hoàn cảnh xã hội nhờ đó có thể đạt đến thành công là mục tiêu mình đưa ra trong mọi công việc. Triết gia như Socrate thì nói «Bạn hãy tự biết mình» (Connaîs-toi toi-même). Nhà quân sự thì nói, «Tri kỷ, tri bỉ bách chiến bách thắng», còn những bậc tu hành như thánh Augustino thì nói, «Lạy Chúa, xin cho con biết con, xin cho con biết Chúa...»

Theo nhiều học giả, muốn biết mình chúng ta phải tham khảo hai nguồn tư liệu quan trọng là lịch sử và văn hóa, đó là bối cảnh trên đó hình thành tính cách của mỗi con người. Vậy lịch sử và văn hóa VN đã hình thành tính cách người VN nói chung như thế nào? Chúng ta sẽ lược qua những nét chính có tính quyết định đến sự hình thành nhân cách VN.

I. Lịch sử: Hai thời kỳ dài bị đô hộ, Bắc thuộc 1000 năm, thực dân Pháp 100 năm. Chắc chắn những thời kỳ nô lệ này đã gây chấn thương vào tâm lý VN, đặc biệt là mặc cảm tự ti kéo theo những tính cách tiêu cực khác:

* Mặc cảm tự ti dẫn đến

Thụ động

Đè nén, phá hoại

Tránh né, che giấu, đối phó

Mặt khác cơ chế bảo vệ (protective mecanism) bù đắp cho tự ti mặc cảm đó bằng một thái độ tự tôn và những tính cách tiêu cực khác:

* Mặc cảm tự tôn dẫn đến

 Lấn lướt, bắt nạt

 Bè phái, bao che, kỳ thị

 Tư lợi, biển thủ

II. Văn hóa: Hai đặc trưng của văn hóa Việt Nam là Văn hóa lúa nước và văn hóa làng xã. Nước sông mang phù sa thuận lợi cho cây lúa. Mặt khác thủy triều lên xuống bất định, âm thầm len lỏi, che giấu lòng sông khiến hình thành (theo nguyên lý: ở bầu thì tròn, ở ống thì dài) tính cách uyển chuyển nhưng khúc hiểm (xấu là hiểm ác, nhẫn tâm; tốt là thích nghi nhanh, biến ảo) cùng tính cách không ổn định (giống như con nước) dễ thay đổi. Lũy tre làng vừa là tường thành bảo vệ, vừa là bức tường ngăn cách với thế giới bên ngoài, với cái khác mình, tuy có tạo ra sự đoàn kết nhưng cũng sinh ra sự chủ quan, bè phái, hám danh và lòng ganh tỵ.

Về mặt tự nhiên, văn hóa VN còn bao gồm cả hai tư tưởng lớn là Nho giáo phong kiến và Phật giáo. Ngoài những điều tích cực mà hai tư tưởng ấy đã đem đến cho dân tộc trong suốt thời phong kiến như trọng lễ nghĩa, thích tôn ty, từ bi hỷ xả v.v... mà không ai có thể chối cãi. Nhưng đến khi Á Đông gặp gỡ văn hóa Tây Phương thì hai tư tưởng này do thiếu thích nghi và tự mãn đã để lộ ra những điểm tiêu cực của nó:

• Nho giáo phong kiến → Quan liêu, gia trưởng, lối sống hai mặt (đội trên đạp dưới) 

• Phật giáo: Tư tưởng duy tâm chủ quan → thụ động, vô cảm, thờ ơ  

III. Một đề nghị: Các nhà văn hóa và tư vấn tâm lý đề nghị một giải pháp hoặc có thể nói một bài thuốc để canh tân tâm lý VN luôn bị dao động giữa hai cực tự ti và tự tôn. Vì với những tính cách như thế (nói theo y khoa là bị bội nhiễm), người VN khó xây dựng sự phát triển, trước hết là phát triển bản thân, sau đó là phát triển xã hội.

Giải pháp đó là xây dựng lòng tự tin (self-esteem) để đánh giá đúng chính mình và hoán cải bản thân ngõ hầu chúng ta biết xử kỷ tiếp vật hoặc đối nhân xử thế như một người tự tin vì người tự tin có tính cách vững vàng, bình đẳng, suy nghĩ chín chắn để hóa giải mọi khó khăn, đồng thời nhạy cảm với người khác, sống lạc quan và yêu thương mọi người.[1]

Bài sau đây trích từ tác phẩm Haeling Relationships một cuốn sách của tiến sĩ tâm lý Len Kofler, giám đốc Học Viện Tâm Lý Thánh Anselme Hoa kỳ, viết riêng cho các Ki-tô hữu. Chắc chắc bài viết này sẽ giúp cho các Ki-tô hữu tập luyện được lòng tự tin. Nó bắt đầu với việc chúng ta phải biết chính mình để biết Chúa hơn và ngược lại, từ đó yêu mến Ngài nhiều hơn như lời thánh Augustino cầu nguyện cũng giống như câu nói của cổ nhân Vô tri bất mộ với chữ tri gồm cả tri kỷ tri bỉ và tri Thiên (biết mình, biết người và biết Chúa).        

TƯƠNG QUAN VỚI CHÍNH MÌNH

(Phương pháp tập luyện lòng tự tin)

Len Kofler

1. Đánh giá thấp bản thân

(...) Tương quan quan trọng nhất là tương quan mà chúng ta có với chính chúng ta. Điều này tác động đến toàn bộ tiến trình tư vấn[2] và mọi sự việc chúng ta làm như nhiều người khác. Những bài thuyết trình mà tôi nói về tương quan đều có trọng tâm là tương quan với chính mình. Tương quan đối với bản ngã áp dụng cho cả khách hàng và người tư vấn. Cách thức người tư vấn tương quan với chính mình và cách thức khách hàng tương quan với chính họ sẽ ảnh hưởng đến việc thiết lập sự liên kết làm việc. Một tư vấn viên hay một khách hàng có lòng tự trọng thấp sẽ mang đến nhiều điều bấp bênh cho tương quan trị liệu. Một vài vấn đề về lòng tự trọng thấp có liên quan đến sự chuyển dịch. Cha mẹ có thể đã «đè nén» con cái và không thừa nhận chúng đến nỗi chúng quen cảm nhận chúng vô giá trị, không phù hợp. Khi những đứa trẻ này lớn lên và khi chúng làm việc với những khuôn mặt quyền thế, chúng có thể cảm nghiệm chúng không thích nghi. Dù sự đánh giá thấp bản thân xuất hiện nơi nào, nó cũng đòi hỏi công việc bù đắp. Tương quan người với người khó mà thiết lập hoặc vì khách hàng cảm thấy tự ti với người tư vấn, hoặc ngược lại. Đánh giá thấp bản thân cũng có thể cản trở tương quan với Thiên Chúa. «Thiên Chúa không thể yêu thương tôi khi biết tôi là ai.» Đôi khi thật có ích khi lặp lại câu này: «Thiên Chúa hoàn toàn biết tôi, và yêu chính con người tôi.»

Tương quan quan trọng nhất là tương quan với chính mình.

Điều này ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống chúng ta.

Nó cũng có thể ảnh hưởng tương quan của chúng ta với Thiên Chúa.

2. Cải thiện việc đánh giá bản thân

Lòng ghen tị trong đời sống gia đình và xã hội

Lm. Giuse Đỗ Văn Thụy

Hiệp Thông số 81 (tháng 3 & 4 năm 2014)

LÒNG GHEN TỊ CỦA CON NGƯỜI

Ghen tị là một cảm xúc phổ biến như tình yêu hay tức giận, và tất nhiên ghen tị cũng là một cảm xúc mạnh mẽ như bất cứ đam mê nào khác trong lòng người. Ngày xưa cũng như ngày nay, sự ghen tị đều làm chúng ta buồn phiền, bất chấp ý hướng hay những nỗ lực tốt lành mà chúng ta muốn thực hiện để khắc phục sự ghen tị. Trong khi một số người chỉ cảm nhận sự ghen tị như một cảm xúc nhất thời và chóng qua, thì có những kẻ lại bị “chế ngự bởi sự ghen tị,” và hậu quả là họ phải đau đớn trầm trọng về mặt tâm thần, khi sự ghen tị thống trị cuộc sống và tâm thức của họ.[1]

Thần học và tâm lý học Kitô giáo đều cảnh giác chúng ta đừng coi thường sức hủy hoại của lòng ghen tị. Truyền thống Kitô giáo xem lòng ghen tị như một điều xấu cố hữu, nên đã xếp lòng ghen tị vào danh sách bảy mối tội đầu.

Các nhà phân tâm học cũng quan tâm đến lòng ghen tị, vì họ nghĩ rằng lòng ghen tị là nhân tố nằm bên dưới nhiều vấn đề liên quan đến mối tương quan giữa con người, gây đổ vỡ giữa vợ chồng, con cái, bạn bè và các quốc gia.

Theo từ điển Webster, ghen tị là: cảm thấy đau đớn và tức giận khi người khác vui hưởng một lợi lộc, đồng thời ước ao muốn chiếm đoạt lợi lộc ấy. Các nhà tâm lý bổ túc thêm: và muốn phá hoại kẻ đang chiếm hữu lợi lộc ấy.

THA THỨ

Nó đã bị xúc phạm. Nó cảm thấy tức giận. Nó tự ái tổn thương. Nó ôm hận trong lòng. 

Nhưng một lúc nọ, nó hiểu ra giá trị và lợi ích của tha thứ. Thế là nó bảo bản thân hãy tha thứ. Nó nói lời tha thứ. Nó cầu nguyện và hứa với lòng là tha thứ. Và nó thấy mình đã tha thứ. Xong! 

Nhưng, thật ra chưa xong. 

Vì: 

Thỉnh thoảng trí nhớ lại lôi ra ký ức bị xúc phạm. Rõ mồn một! 

- Lòng nó lại sôi lên. 

- Lại đau. 

- Lại tức. 

- Lại buồn. 

- Lại giận. 

… 

Sự việc cứ như mới xảy ra cách đây vài phút. 

- Tha nhưng chưa thể quên. 

- Chưa quên được nên lòng lại nổi sóng. 

HÃY LẮNG NGHE HAY NHẬN MỘT VIÊN ĐÁ?!

Một ông nhà giàu đang ngồi trong chiếc xe hơi đắt tiền chạy khá nhanh trên đường phố. Từ phía trước, ông nhìn thấy một đứa trẻ đang chạy ra từ giữa mấy chiếc xe đang đậu bên lề.

Ông giảm tốc độ nhưng khi xe chạy ngang chỗ ông đã nhìn thấy đứa trẻ thì chẳng có ai cả. Đột nhiên, ông nghe có tiếng đá ném vào cửa xe mình. Ông đạp ngay thắng, cho xe vòng trở lại chỗ viên đá được ném ra. Quả là có một đứa trẻ đang đứng giữa những chiếc xe đậu. Nhảy bổ ra khỏi xe, không kịp quan sát xung quanh, ông tóm lấy đứa trẻ, đè gí nó vào một chiếc xe gần đó và hét lên: “Mày làm cái quỷ gì thế hả?”. Cơn nóng giận bốc ngược lên đỉnh đầu, ông tiếp: “Chiếc xe này mới toanh, mày sẽ phải trả cả đống tiền vì cái viên đá của mày đấy”.

“Làm ơn, thưa ông. Con xin lỗi. Con không biết làm cách gì khác hơn” - cậu bé van nài - “Con ném viên đá là vì con đã từng vẫy ra hiệu nhưng không có một người nào dừng xe lại...”. Nước mắt lăn dài trên má cậu bé khi nó chỉ tay về phía vỉa hè. “Nó là em con” - cậu bé nói - “Chiếc xe lăn từ trên lề đường xuống, nó bị ngã ra khỏi xe lăn, nhưng con không thể nâng nó dậy nổi”. Vừa thổn thức, cậu bé vừa năn nỉ: “Ông làm ơn giúp con đặt nó vào xe lăn. Nó đang bị đau, và nó quá nặng đối với con”.

Tiến lại chỗ đứa bé bị ngã, người đàn ông cố gắng nuốt trôi cái gì đó đang chẹn ngang cổ họng mình. Ông ta nâng đứa bé lên đặt vào chiếc xe lăn rồi rút khăn ra cố lau sạch các vết bẩn và kiểm tra mọi thứ cẩn thận một cách ngượng nghịu.

“Cám ơn rất nhiều, ông thật tốt bụng”. Đứa trẻ nói với ông cùng ánh nhìn biết ơn rồi đẩy em nó đi. Người đàn ông đứng nhìn mãi, sau cùng cũng chậm bước đi về phía xe của mình. Đoạn đường dường như quá dài.

Về sau, dù đã nhiều lần đưa xe đi sơn, sửa lại, nhưng ông vẫn giữ lại vết lõm ngày nào như một lời nhắc nhở bản thân suốt cả cuộc đời.

Đôi khi, bạn không có thời gian để lắng nghe cho đến khi có một “viên đá” ném vào mình. Bạn sẽ chọn điều gì: Lắng nghe hay là chờ một viên đá?! 

Sưu tầm

SO SÁNH

Khỏe không phải là nhấc lên Mạnh, mà là để Nhẹ xuống .
Kính không phải là đối với Trên, mà là xử với Dưới .
Đẹp không phải là Hút người vào, mà là giữ người ở lại .
Xấu không phải là tại gương mặt, mà ở tại Cách sống .
Khéo không phải là tạo điều To, mà là làm tốt điều Nhỏ .
Hay không phải là Ngạc nhiên , mà là sự Thú vị .
Buồn không phải là Bên ngoài , mà là ẩn Bên trong .






Mười nghịch lý thời đại.

1/- Ngày nay ta có nhà cửa to hơn, nhưng gia đình bé lại.
2/- Bây giờ là thời “thức ăn nhanh”, nhưng tiêu hóa chậm.
3/- Ta có nhiều hiểu biết hơn, nhưng kém xử sự.
4/- Thân xác to hơn, nhưng tâm hồn nhỏ lại.
5/- Ta có nội thất cao cấp, nhưng đạo đức thấp tè.
6/- Ta lên Cung trăng và trở lại, nhưng ngại băng qua đường thăm hàng xóm.
7/- Chúng ta quá vô tư và quá ít cười.
8/- Nhà cửa khang trang hơn, nhưng nhiều tổ ấm tan vở.
9/- Ta học kiếm sống, nhưng không có cuộc sống.
10/- Ta bận lo nhiều về số lượng, nhưng ít về chất lượng.

Sưu tầm

THẾ NÀO LÀ CẦU NGUYỆN?

Cầu nguyện là lắng tai nghe tiếng Chúa nói với ta
Cầu nguyện là tiếp nhận những gì Chúa muốn ban cho
Cầu nguyện là đón nhận ơn tha thứ từ nơi Chúa
Cầu nguyện là quy hướng về Chúa mọi việc ta làm
Cầu nguyện là để Chúa chiếm ngự linh hồn mình

Cầu nguyện là tưởng nghĩ đến Chúa với tâm tình thân mật thiết tha
Cầu nguyện là tìm hiểu rằng ta được Chúa thương yêu giữ gìn coi sóc
Cầu nguyện là liên lạc với Chúa như với người thân mến yêu thương
Cầu nguyện là để mình chìm đắm trong Chúa; là biển cả yêu thương

Cầu nguyện là đi vào cảnh thinh lặng
Cầu nguyện là mến thương trò chuyện với Chúa
Cầu nguyện chỉ là việc hiệp nhất với Thiên Chúa
Cầu nguyện là tin rằng Thiên Chúa luôn luôn có lý
Cầu nguyện là gỡ tấm màn để nhìn thấy dung nhan Thiên Chúa

ĐƠN GIẢN và PHỨC TẠP LÀ DO MÌNH

Khi còn nhỏ thì đơn giản, lớn lên trở nên phức tạp. 

Khi nghèo khó thì đơn giản, lúc giàu có trở nên phức tạp.

Khi thất thế thì đơn giản, lúc có địa vị thì trở nên phức tạp.

Tự nhận bản thân đơn giản, đánh giá người khác phức tạp.

Thật ra, thế giới này rất đơn giản chỉ có lòng người là phức tạp. 

Mà suy cho cùng thì lòng người cũng đơn giản, chỉ có lợi ích chi phối nên con người mới trở nên phức tạp. 

Đời người đơn giản thì vui vẻ. Nhưng người vui vẻ được mấy ai.

Đời người phức tạp thì phiền não. Nhưng người phiền não thì quá nhiều. 

Trong cuộc đời, không thể tránh khỏi những lúc buồn phiền, lo lắng, thậm chí là đau khổ. Người vui vẻ chẳng phải là không có buồn phiền, mà là người không để cho những nỗi buồn hay niềm đau khống chế mình. Thật ra, đau khổ không hề đáng sợ, mà điều đáng sợ là ngay cả trái tim cũng phản bội bản thân, mà đứng về phía đau khổ. 

Muốn có tâm trạng tốt thì cần phải quên đi những điều làm mình không vui, đừng coi trọng những mâu thuẫn, đừng để sự hiểu lầm phát sinh trong cuộc sống, mà hãy xem đó là yếu tố giúp chúng ta tạo được đời sống tâm linh của mình vững chắc hơn. Chỉ có như thế thì người khác mới thấy nỗi đau khổ của mình như gió thoảng, mây trôi mà thôi.

Sưu tầm

Lòng biết ơn

Biết ơn là động thái sâu sắc của cuộc sống , là "viên ngọc quý", bạn đừng để vuột mất. 

Đôi lúc, trong cuộc sống tất bật, bạn quên mất hoặc không nhận thức hết ý nghĩa của một cử chỉ biết ơn. Này, bạn có biết mình đang vô tình đánh mất những giá trị vô giá do lòng biết ơn mang lại? 

Biết ơn là có giáo dưỡng, là tự trọng 

Từ khi lọt lòng, bạn đã phải nhờ đến bàn tay chăm sóc của cha mẹ... Lớn lên, bạn không thể sống một mình một cõi, chỉ riêng "ta với ta" mà không cần nhờ ai việc gì. Nhớ lại xem, bạn đã hỏi đường, hỏi giờ... người khác bao nhiêu lần? Tất cả đều bình thường, nhưng bạn đừng xem đó là tầm thường. 

Người có giáo dưỡng luôn trân trọng và biết ơn những hành động giúp nhau ấy. 

Để tạo uy tín với người khác, bạn nhất thiết phải là người có lòng tự trọng. Người tự trọng luôn biết tiếp thu và đánh giá đúng ý kiến người khác, ngược hẳn với người cố chấp, không biết phục thiện. 

Không biết phục thiện nghĩa là vô ơn, bởi người chỉ ra khuyết điểm cũng chính là người thi ân cho bạn.

Chúng tôi đã hại một người bạn quý.

Năm nay tôi đã gần bảy mươi tuổi. Cái tuổi mà con cháu đã có thể chúc thọ được rồi. Tôi đã chứng kiến biết bao câu chuyện cuộc đời. Nhưng có một câu chuyện mà tôi không thể nào quên được. Tôi viết lá thư này gửi các anh, các chị để kể lại câu chuyện mà tôi là một người liên quan đến câu chuyện đó. Hy vọng, câu chuyện của tôi nếu được in lên sẽ nói với bạn đọc gần xa một điều gì đó về cuộc đời này.

Câu chuyện xảy ra vào năm cuối cùng trong đời sinh viên của tôi, ở ký túc xá mà tôi ở lúc đó. Một hôm, chúng tôi đi tập quân sự. Duy chỉ có một người trong phòng kêu ốm và ở lại. Người đó là S, quê ở Thanh Hóa. Buổi chiều trở về, tôi sắp xếp lại đồ đạc cá nhân và hoảng hốt nhận ra một chỉ vàng của tôi không cánh mà bay. Đó là chỉ vàng mà cha mẹ cho để mua xe đạp đi làm sau khi tôi ra trường. Ngay lúc đó, tôi nhìn S đang nằm quay mặt vào tường và hoàn toàn tin rằng S đã lấy cắp chỉ vàng của tôi. Tôi đề nghị mọi người trong phòng cho tôi khám tư trang của họ. Cuộc khám xét không thành công.

Lời nguyện của Mahatma Gandhi

Bạn thân mến, ngày nay, vì quá bận rộn, ta thường quên cầu nguyện với Thiên Chúa, dù không quên xem điện thư. Tôi mạn phép sáng tác tập hình ảnh này, dựa trên lời nguyện của ông Mahatma Gandhi để nhắc nhở mình …

Cậu bé không tay 12 tuổi đầy nghị lực

Theo trang Hellokpop của Hàn Quốc, cậu bé tên là Tae Ho, sinh năm 2000 tại miền nam Hàn Quốc với dị tật bẩm sinh không có cánh tay và chân chỉ có 4 ngón.

Tae Ho bị cha mẹ bỏ rơi khi mới sinh ra, sau đó được cô Seung Ga Won nhận về nuôi. Đã có lúc, bác sĩ nói cậu bé sẽ không sống quá 10 tuổi. Nhưng với sự nỗ lực của bản thân, Tae Ho hiện vẫn sống rất vui vẻ, lạc quan. Dù không có tay nhưng cậu bé cố tự lập trong cuộc sống hàng ngày.

Tae Ho có thể dùng chân để đánh răng, thay quần áo, ăn cơm thậm chí còn biết chăm sóc da mặt cho mình. Cậu bé rất thích đi học. Ở lớp, Tae Ho rất vui vẻ, hòa đồng với các bạn.